دانلود فرمت ورد: پایان نامه ارشد مدیریت کشاورزی : عوامل موثر در مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی -مطالعه موردی رشت

رشته مدیریت فوریه 03, 2016 No Comments

با عنوان : عوامل موثر در مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت کشاورزی

 عنوان:

عوامل موثر در مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی

(مطالعه موردی رشت)

 استاد راهنما:

دکتر سیده آمنه سجادی

 استاد مشاور:

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

دکتر فتح الله کشاورز شال

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                            صفحه

Contents

چکیده 1

فصل اول: كليات… 2

1-1- مقدمه. 3

1-2- اظهار مسئله. 5

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش.. 8

1-4- اهداف پژوهش.. 10

1-4-1- هدف اصلی.. 10

1-4-2- اهداف فرعی.. 11

1-5- پرسش های پژوهش.. 12

1-5-2- پرسش های فرعی.. 12

1-6- فرضیه های پژوهش.. 12

1-6-1- فرضیه اصلی.. 12

4-6-2- فرضیه های فرعی.. 13

1-7- قلمرو زمانی پژوهش.. 13

1-8- قلمرو مکانی پژوهش.. 13

فصل دوم: ادبيات تحقيق.. 14

2-1-مقدمه. 15

2-2-معرفی ناحیه مورد مطالعه. 21

2-3-راندمان آبیاري در اراضی زراعی رشت… 24

2-4-بحران ها و مسائل موجود پيرامون منابع آب… 28

2-5-مديريت منابع آب در كشاورزي.. 30

2-6-روش ها و فنون بهره برداري بهينه از آب كشاورزي.. 32

2-7-راه های افزایش بازدهی آبیاری در بخش كشاورزی.. 35

2-8-پیشینه پژوهش.. 40

2-8-1-تحقیقات انجام شده در خارج از کشور. 40

2-8-2- تحقیقات انجام شده در داخل کشور. 41

2-9-مبانی نظری.. 42

2-10-روشهاي اصلاح الگوي مصرف آب كشاورزي.. 43

2-11- راهکارهای موثر در کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی.. 45

2-11-1. تغییر در شیوه آبیاری، منابع آب زیر زمینی را حفظ کنیم. 45

2-11-2- نوع آبیاری تحت فشار از سایر روش‌ها متداول‌ تر می باشد که عبارتند از: آبیاری قطره‌ای و آبیاری بارانی. 45

2-11-3- الگوی کشت متناسب با اقلیم هر منطقه راهکاری برای توقف برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی… 47

2-11-4-بهره گیری از آب بازیافتی راهکاری برای کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی.. 49

2-12- روشهای جلوگیری از آلوده شدن منابع آب سطحی و زیرزمینی.. 51

2-13-سطح مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی در شالیزارهای شهرستان رشت… 53

2-14-مطالعه جایگاه بخش آب در اقتصاد ملی.. 55

2-15-ارتباط بین ویژگی های فردی کشاورزان و تمایل به مدیریت پایدار منابع آبی.. 57

فصل سوم: روش پژوهش…. 62

3-1- مقدمه. 63

3-2- نوع پژوهش…. 63

3-3- مراحل اجرای پژوهش…. 63

3-4- جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری.. 64

3-5-روش جمع آوري داده ها 65

3-6- جمع آوري داده ها 65

3-6-1- اجزاي پرسشنامه. 66

3-6-2- روایی پرسشنامه. 67

3-6-3- پایائی پرسشنامه. 67

3-6-4- روش نمره گذاري در ابزار سنجش…. 68

3-7- متغيرهاي پژوهش…. 69

3-8- روش ها و آزمون هاي آماري.. 69

فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها 71

4-1-مقدمه. 72

4-2- بررسي و توصيف اطلاعات مربوط به خصوصيات عمومي کشاورزان. 72

4-2-1- سن.. 72

4-2-2- تحصیلات… 74

4-2-3- تعداد افراد خانوار. 75

4-2-4- سابقه کار کشاورزی.. 76

4-2- آزمون فرضيه های پژوهش…. 77

4-2-1- فرضيه اصلی پژوهش: 77

4-2-2- فرضيه فرعی اول پژوهش: 78

4-2-3- فرضيه فرعی دوم پژوهش: 79

4-2-4- فرضيه فرعی سوم پژوهش: 80

4-3- یافته های جانبی پژوهش…. 81

4-3-1- بررسي نظرات پاسخ دهندگان با در نظر داشتن سن آن ها 81

4-3-2- بررسي نظرات پاسخ دهندگان با در نظر داشتن تحصیلات آن ها 83

4-3-3- بررسي نظرات پاسخ دهندگان با در نظر داشتن تعداد افراد خانوار. 85

4-3-4-بررسي نظرات پاسخ دهندگان با در نظر داشتن سابقه کار کشاورزی.. 86

4-3-5- رتبه بندي مولفه های عوامل مورد مطالعه.. 88

فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات… 90

5-1-مقدمه. 91

5-2- اختصار و نتيجه گيري.. 92

5-2-1- يافته ها از خصوصيات عمومي مدیران مدارس… 92

5-2-2- نتايج آزمون هاي آماري پژوهش…. 93

5-2-2-1- فرضيه اصلی: 93

5-2-2-2- فرضيه فرعی اول: 93

5-2-2-3- فرضيه فرعی دوم: 94

5-2-2-4- فرضيه فرعی سوم: 94

5-2-3- يافته هاي جانبي.. 95

5-3- محدوديت هاي پژوهش…. 97

5-4- پيشنهادات… 98

5-4-1- پيشنهادات کاربردي پژوهش…. 98

5-4-2- توصيه هایی براي محققين آينده 100

 

چکیده

آب گرانبهاترین ثروتی می باشد که در اختیار بشر قرارگرفته، بخصوص در کشور ما که سطح وسیعی از انرا مناطق خشک و کویری دربرگرفته می باشد. با در نظر داشتن اقلیم خشک و شکننده کشور و با درنظرگرفتن خشکسالی های اخیر اهمیت آب به عنوان یک نهاده حیاتی بیش از پیش مشخص می گردد. امروزه بشر در جریان شتابان توسعه برای تامین آب با معضلات زیادی روبرو می باشد. این وضعیت در اقلیم های خشک کم بارش که اکوسیستم های دخیل در تامین آب شکننده تر می باشد با وقوع خشکسالی ها و برداشت بی رویه از ذخایر آب ، برنامه ریزان را با شرایط بحرانی تر روبرو ساخته می باشد. محدودیت منابع آبی، رشد سریع جمعیت و نیاز به تولید بیشتر، سبب شده می باشد که بخش کشاورزی نسبت به سایر بخش های مصرف کننده آب، تقاضای بیشتری برای مصرف داشته باشد. پس، مهمترین چالش بخش کشاورزی این مناطق در شرایط کنونی چگونگی تولید بیشتر غذا از آب کمتر می باشد.نتایج نشان می دهد که بخش آب یکی از بخش های زیربنایی و اساسی کشور می باشد که می تواند بعنوان موتور رشد در اقتصاد اقدام کند و باعث رشد سایر بخش ها بخصوص بخش کشاورزی و فعالیت های وابسته به آن گردد و همچنین نتایج نشان داد که ارتباط معنی داری بین ویژگی های فردی کشاورزان و تمایل به مدیرت پایدار منابع آبی هست. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کاربردی و به روش توصیفی و همبستگی بوده و از تکنیک تحلیل عاملی بهره گیری کرده می باشد. این پژوهش به شیوه اسنادی و میدانی و با بهره گیری از پرسشنامه برای تعیین عوامل موثر بر مدیریت پایدار منابع آب زراعی در شالیزارهای شهرستان رشت انجام شده می باشد. جامعه آماری در این پژوهش تمامی مدیران ، کارشناسان و صاحبنظران بخش کشاورزی شهر رشت بوده اند. پس از مطالعه کتابخانه ای و میدانی، اطلاعات جمع آوری و سپس اطلاعات بدست آمده با بهره گیری از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نرم افزار Excell نیز برای ثبت داده ها بهره گیری گردیده می باشد.

1-1- مقدمه

گسترش نفوس و جمعیت در سطح کشور از یک طرف و کوشش بی وفقه در جهت رهایی از وابستگی به سیاست درآمد تک محصولی نفت از طرف دیگر، تمامی افکار را متوجه رشد بخش کشاورزی نموده می باشد. ما اگر روزی دنبال افزایش سطوح زیر کشت آبی بودیم ، امروزه به جهت جوابگویی به این مسائل بایستی همزمان دنبال افزایش عملکرد در واحد سطح باشیم و این کار میسر نیست مگر با کاربرد مدیریت صحیح در برنامه های آب و آبیاری . در بیشتر محافل عمومی بحث کمبود آب و عدم دسترسی به منابع آبی را دلیل رکود کاری در تولیدات این بخش عنوان می کنند، در حالی که اندکی تعمق و تفحص روشن می سازد که مشکل آب و آبیاری را در جای دیگر بایستی جستجو نمود.

نبودن مدیریت صحیح و اتخاذ شیوه ها و روشهای نامطلوب سبب گردیده که از منابع آبی نتوانیم بهره گیری بهینه و مطلوب نماییم، لذا 75 درصد از آبهای قابل دستس در امر کشاورزی به هدر می رود.

این رقم نشان می دهد که بدون دسترسی به منابع جدید آب اگر با مدیریتی صحیح، راه های هدر رفت آب را سد و کنترل نماییم و راندمان آبیاری را بدین ترتیب افزایش دهیم، به مثابه آن می باشد که ما سطح کشت آبی خود را بین سه تا چهار برابر افزایش داده ایم (کشاورز، ع. و صادق زاده، ک. 1380)

امروزه آخرین آمار نشان می دهد که با آبهای موجود، حدود 32 درصد از اراضی کشور تحت رژیم آبیاری می باشد (غلامرضا زهتابیان،1372).

اما چرا در این کار موفق هستیم بحثی می باشد که در این مقاله به ذکر مختصری از این سوء مدیریت و یا مدیریت نامطلوب در زمینه های مختلف آب و آبیاری تصریح خواهیم نمود و در نهایت نشان خواهیم داد که نابسامانی در این بخش سبب گردیده که نتوانیم استعدادهای نهفته و بالقوه امکانات موجود آب و آبیاری را به امکانات بالفعل تبدیل کنیم و از آب به گونه مطلوب و بهینه بهره گیری کنیم، در حالی که بیشتر اوقات علت نارساییهای کشاورزی در سطح کشور ناشی از کمبود آب گزارش می گردد، واقعیت امر نشانگر این می باشد که کشور ما از کمبود آب رنج نمی برد و در خشکترین مناطق نیز بررسیها نشان می دهد که بارندگیها و امکانات ابی د حدی می باشد که اگر با مدیریت صحیح،کنترل، هدایت، استحصال و بهره برداری گردد گام بلندی در خودکفایی کشور برداشته می باشد.

كشاورزي در برگيرنده مجموعه‌اي از فعاليت‌هاي اقتصادي مي‌باشد كه هدف از آن، تهيه نيازهاي غذايي جامعه و توليد مواد اوليه كشاورزي براي ديگر بخش‌هاي توليدي مانند صنعت می باشد. رشد جمعيت و نياز به افزايش توليدات كشاورزي جهت برآوردن نيازهاي غذايي و همچنين مواد اوليه مورد نياز صنعت، لزوم توجه روزافزون به بخش كشاورزي و رفع مشكلات آن را بيش از پيش آشكار مي‌نمايد.در همين راستا اهميت بهره گیری از منابع آب در توسعه اقتصادي و منطقه‌اي نياز به تاكيد بيشتري دارد. نياز فزاينده به آب كه ناشي از توسعه كشاورزي می باشد ممكن می باشد از طريق بهره‌برداري فشرده و گسترده از منابع موجود تامين گردد. بهره گیری فشرده مربوط به مواردي از قبيل آبياري در سطح كوچك يا به وسيله چاه‌هاست. حال آن كه بهره گیری گسترده، جنبه‌هاي منطقه‌اي آبياري مانند آبياري كانالي را شامل مي‌گردد. زراعت در زمين خشك و بدون انجام آبياري، عملي مخاطره‌آميز و غيراقتصادي می باشد و در اين چنين شرايطي در دسترس بودن آب تنها عامل جبران‌كننده بوده و استقرار كشاورزي پررونق با بهره‌برداري از منابع آب، آغاز مي‌گردد. ذخيره مطمئن و منظم آب كشاورزي نشات گرفته از آب سطحي و زيرزميني بعد اصلي و اساسي می باشد كه برنامه‌ريزي آتي آبياري به آن بستگي داشته و امر آبياري در مناطقي كه كمبود يا عدم وجود جريان سطحي هست، اهميت آبهاي زيرزميني در رشد و توسعه كشاورزي كه رشد اقتصادي ناحيه را به دنبال دارد، بسيار مهم مي‌باشد (جاسبرسينگ، 159:1999- 158).

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

1-2- اظهار مسئله

با در نظر داشتن رشد سريع جمعيت جهان،  افزايش تقاضا براي غذا، تأمين نيازهاي تغذيه اي جمعيت رو به رشد آينده و دسترسي به غذاي كافي، توسعه كشاورزي و تكنولوژي آن بايستي از اولويت هاي هر كشوري باشد. بدون شك اين توسعه چگونگي حركت عوامل مؤثر بر فرآیند كشاورزي را مي طلبد. صنايع تبديلي و تكميلي كشاورزي به عنوان مهمترين عامل پس از توليد بايد در وراي مسائلي مانند آب، خاك، زمين، نهاده هاي كشاورزي (عوامل دروني) و سرمايه گذاري، مديريت، قدرت خريد، توزيع عادلانه (عوامل بيروني) بررسي گردد. يكي از چالش هاي جهان امروز، بحران كم آبي می باشد و براي حل اين مشكل كشورهاي مختلف بايد منابع آبي خود را به بهترين نحو مديريت نمايند. تجربه نشان داده می باشد كه نگراني هاي موجود در خصوص كم آبي و بحران آب موجب بروز تنش و اختلاف در نواحی گوناگون جهان به خصوص كشورهاي فقير خواهد گردید. رشد جمعيت و رشد اقتصادي ، بحران كم آبي را تشديد مي كند. توزيع نامتقارن بارندگي در نواحی گوناگون منجر به ظهور اقليم هاي خشك و نيمه خشك در نواحی گوناگون گرديده می باشد. اين مناطق عليرغم برخورداري از توانمندي هاي بالقوه، در توسعه و پيشرفت خود با عوامل محدودكننده بي شكاري مواجه هستند. براي رشد و پيشرفت در اين مناطق راه ها را نبايد بسته ديد بلكه با برنامه ريزي دقيق و اعمال مديريت همه جانبه در اين مناطق مي توان شاهد شكوفايي اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي بود. امروزه آب به عنوان يك نعمت لايتناهي و فراوان تلقي نمي گردد بلكه دولت ها و دانشمندان پي به اين نكته بردان اند كه از ذخاير آبي بايد حداكثر بهره برداري را با كمترين اتلاف و ضايعات به اقدام آورد. مديريت منابع آب بخشي از برنامه ريزي توسعه كشورها تلقي مي گردد و هر كشوري بر مبناي ميزان منابع آب در دسترس، استراتژي و برنامه خاصي را براي بهره برداري بهينه از منابع آب موجود اجرا مي نمايد. به علت ارتباط مستقيم كشاورزي با آب و طبيعت لذا به شدت از تنش هاي آبي تاثير مي پذيرد. عموما مناطق خشك كه از خصيصه كم آبي و بارندگي كم، رنج مي برند در مقايسه با مناطق پرباران از شرايط كشاورزي متفاوتي برخوردار هستند. كشاورزي در مناطق خشك به علت بروز خشكسالي، سيل و بيابان زايي در سال هاي مختلف نيازمند استراتژي و برنامه هاي سازگار با اين نوع اقليم ها مي باشد. اما كشورهاي در حال توسعه به علت فقدان مديريت هوشمند بر منابع آب و عدم به كارگيري راهكارها و عمليات فوق به مراتب بيشتر از تنش هاي آبي و خشكسالي ها آسيب مي بينند.

مطالعات و بررسي نشان مي دهد كه در حال حاضر از كل منابع آب تجديدشونده كشور 5/88 ميلياردمتر مكعب جهت مصارف بخش هاي كشاورزي، صنعت و شرب برداشت مي گردد. از اين ميزان حدود 83 ميليارد مترمكعب (5/93 درصد) در بخش كشاورزي، 5/4 ميليارد مترمكعب براي مصارف شرب و بهداشت و مابقي در صنعت و نيزهاي متفرقه ديگر مصرف مي گردد( كشاورز و صادق زاده، 1379). ايران با متوسط نزولات آسماني حدود 252 ميليمتر در سال در زمره مناطق خشك جهان محسوب مي گردد. 65 درصد كشور ما را مناطق خشك و نيمه خشك تشكيل مي دهد كه به گونه متوسط مقدار بارندگي در آنها از 150ميليمتر در سال كمتر می باشد (شريعتمداري، 1380)

امروزه يكي از مباحث مهم در امر مديريت منابع آب، حفظ پايداري اين منابع مي باشد. سيستم هاي منابع آبي پايدار، براي دستيابي كامل به اهداف جامعه در حال و آينده طراحي و اداره مي شوند. اين در حالي می باشد كه به ملاحظات اكولوژيكي اين سيستم ها توجه گردد. سيستم هاي منابع آبي پايدار به نحوي طراحي و اجرا مي شوند كه پیش روی تغييرات مختلف سازگار، قدرتمند وداراي توانايي واكنش باشند(Loucks, stakhiv and Martin، 2005)

پرييرا و همكاران(2002) نيز حفاظت از منابع آب، در نظر داشتن ملاحظات محيطي، بهره گیری از تكنولوژي هاي مناسب، حفظ توان اقتصادي و پذيرش اجتماعي مباحث توسعه منابع آب در ارتقاء سطح پايداري اين سيستم ها ضروري مي دانند.

كشاورزي به علت ماهيت بيولوژيكي آن و وابستگي شديد آن به طبيعت بزرگترين مصرف كننده منابع آبي بيشترين كشورها مي باشد. در كشور ما 5/93 درصد منابع آبي در كشاورزي مورد بهره برداري قرار مي گيرد (كشاورز و صادق زاده، 1379)

در كشورهاي خشك و كم آب حفظ پايداري سيستم هاي آبي نيازمند به كارگيري اصول و برنامه ريزي دقيق تري مي باشد. خشكي و كم آبي بر روي كشاورزي مناطق خشك تاثير قابل توجهي دازند. امروزه مديريت منابع آب كشاورزي در دو بخش اعمال مي گردد. بخش اول شامل مديريت عرضه آب و بخش دوم شامل مديريت تقاضاي آب مي باشد. محدوديت منابع آب و فشار زياد بر ذخاير آبي موجب شده می باشد تا توجه زيادي به مديريت كارآمد و بهينه منابع آبي در بخش تقاضا گردد. مديريت عرضه شامل عملياتي همچون انتقال آب را از طريق كانال، بهره گیری از آب زيرزميني در آبياري، بهره گیری تلفيقي از آب كانال ها و زيرزميني مي گردد. مديريت تقاضا مواردي همچون كاهش مقدار آب مصرفي در آبياري، تغييرات نهادي و اصلاحات سازماني، مشاركت كشاورزان در امر مديريت منابع آب مي گردد(2001، Kijne). امروزه كشاورزي با بحران هايي همچون كمبود آب و آلودگي ذخاير آبي انتقال آب كشاورزي به ساير بخش ها وكارايي پايين مصرف آب در كشاورزي روبرو می باشد كه نيازمند نگاه دقيق به اين موضوعات مي باشد(2001Jin and Young) امروزه در مديريت منابع آب خصوصا در كشاورزي به ابعاد محيطي، اقتصادي، اجتماعي و… توجه ويژه اي مي گردد. مديريت يكپارچه و سيستمي (نظام مند) براي تامين پايداري اين منابع جايگاه رفيعي را در برنامه ريزي سران كشورها به دست آورده می باشد. در دنيا کوشش ها در راستاي استحصال بهينه منابع آب و بهره برداري حداكثر و كارآمد از اين منابع مي باشد. افزايش سطح آگاهي و مشاركت فعال كاربران در سياست گذاري هاي آب، به كارگيري تكنولوژي هاي نوين و كارآمد، كاربرد روش هاي كاهش دهنده تنش كم آبي و خشكي از اركان مديريت بخش تقاضا (كشاورزان) مي باشد. در عالم كشاورزي ديدگاه ها و تفكرات كشاورزان بايد از نوع توجه هاي سنتي نسبت به منابع آب آزاد گردد. آب ديگر نبايد يك منبع لايتناهي و فراوان تلقي گردد. روش ها و فنوني كه به كمترين ميزان آب براي دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده نيازمند هستند بايد در برنامه ريزي هاي كشاورزي و حتي غيركشاورزي جايگزين روش هاي سنتي در مصرف منابع آب گردد(عليزاده، 1380)

مديريت بهينه و صحيح منابع آب در كشور نيازمند تحولي عظيم مي باشد و ضروري می باشد براي تامين پايداري اين منابع، مديريت يكپارچه و سيستمي در راستاي استحصال و بهره برداري بهينه آب با بكارگيري تكنولوژي هاي نوين بهره برداري حداكثر از اين منابع در برنامه ريزي ها اعمال گردد. تغيير شيوه مصرف با تاكيد بر اصلاح الگوي كشت رايج در بخش كشاورزي ، منايبترين و منطقي ترين راه براي گذر از بحران كم آبي به نظر مي رسد.

تعداد صفحه :117

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***

92