تصمیم گیری یکی از مهم ترین مهارتای انسانیه و بچه شما واسه تبدیل شدن به فردی سالم و بالغ، نیازمند رشد و پیشرفت این مهارت ویژهه. تصمیم گیری از اونو اهمیت زیادی داره که راه درست زندگی رو به بچه شما نشون می ده. اما دلیلی واسه نگرانی وجود نداره، درصورت آموزش تصمیم گیری درست به فرزندان تون، می تونین راحت باشین که اونا در زندگی شون از امتیازات با ارزشِ این مهارت بهره میبرن. تصمیم گیری درست و به موقع حس رضایت و خوشحالی رو در زندگی فرد به ارمغان میاره و این رضایت جز با انتخابی درست به وجود نخواد اومد. گرچه هنگامی که بچه شما تصمیمات خوبی در پیش گرفتن نکنه دچار ناراحتی و مشکل میشه اما همین تجربیات و آموختن از اونا، راه درستی رو واسه تصمیم گیریای درست آینده، واسه اون جفت و جور می کنه.

فرهنگ بیشتر بر این باوره که بزرگ ترها باید در مواقع ضرورت واسه فرزندان تصمیم بگیرن، شاید این طرز تفکر به طور قسمتی به درد بخور باشه اما فراموش نکنین که زندگی می تونه پر از اتفاقات متفاوتی باشه که ما رو مجبور به انتخابایی مهم می کنن. در این بین، اونایی که از کودکی مهارت تصمیم گیری مناسب رو یاد نگرفته ان، طعمه چرب و نرمی واسه تجربیات تلخ زندگی هستن.

چیجوری مهارت تصمیم گیری در کودکان رو تقویت کنیم؟ آموزشی

با این مقاله از «چه جوری» همراه باشین تا مطالب بیشتری درباره تقویت مهارت تصمیم گیری در کودکان یاد بگیریم.

تصمیم گیری بد

چیجوری مهارت تصمیم گیری در کودکان رو تقویت کنیم؟ آموزشی

نویسنده ی مقاله پیشِ روی شما، دکتر جیم تیلور (Jim Taylor) استاد دانشگاه کالیفرنیا، این طور توضیح می ده که هروقت با گروهی از جوونا صحبت می کنم، همیشه این سوال رو مطرح کردم که چند نفر از اونا در زندگی دست به ندانم کاری زده ان؟ و نکته جالب اینه که تقریبا همه اونا درنهایت شوق و ذوق دست شون رو بلند می کنن و جالب تر اینکه وقتی می پرسم که چند نفر از اونا در آینده هم کارای احمقانه انجام میدن؟ جوابا همون قدر پرشوره! من از کودکان هم پرسیده ام که به چه دلیل کارای احمقانه انجام دادن؟ بعضی از جوابا در زیر اومده:

  • نمی تونستم یه تصمیم درست بگیرم.
  • اون موقع به نظرم ، این طوری بیشتر خوش می گذشت.
  • بی حوصله بودم.
  • تحت فشار بودم.
  • چیزی درباره نتایج تصمیمم نمی دونستم.
  • از پدر و مادرم پرسیدم.

درحقیقت انجام کارای اشتباه، بخشی از وظایف کودکان شماس. تصمیمات بد لازمه ی رسیدن به بلوغ هستن. اما مشکل اونجا دامن گیرمون می شه که این تصمیمات اشتباه بازم ادامه پیدا کنن، زمانی که والدین یک کودک اجازه ندن تا اون مسئولیت تصمیمات اشتباه خود رو به عهده بگیره، درواقع به جای نجات اون باعث می شن تا کودک بیشتر دچار مشکل شه. تا زمانی که کودک یاد نگیرد که مسئولیت تصمیمات غلط خود رو قبول کنه، همیشه بدون ترس از نتایج انتخابای خود، به انجام کارای اشتباه ادامه میده.

تقویت افرادی که تصمیمات خوبی می گیرن

چیجوری مهارت تصمیم گیری در کودکان رو تقویت کنیم؟ آموزشی

تشویق بچتون به تصمیم گیری، خیلی راحت بیان این جمله که «خودت تصمیم بگیر و اختیارت با خودته» نیس. به جای اون باید تصمیم گیری دربار ه ی مسائل جور واجور رو به شکل قدم به قدم و طبق سن و بلوغ فکری فرزندان تون به اونا واگذار کنین. چون وگرنه ممکنه که بچتون به خطر بیفته. اما نگران نباشید، شما می تونین کم کم، مهارت تصمیم گیری درست رو به کودک تون یاد بگیرین. مثلا؛ نباید به بچتون بگید که می تونه هر آب نباتی رو که دوست داشت از بین آب نباتای مغازه انتخاب کنه. در این صورت یا از فرط دودلی، دست پاچه و در تصمیم گیری ضعیف می شه یا دلش می خواد همه وسایل داخل مغازه رو بخرد. کاری که باید بکنین اینه که حق انتخاب از بین چند آب نبات مشخص رو بهش بدین تا اون از بین اونا به انتخاب موردنظرش برسه.

بازم که بچتون بزرگ تر می شه، می تونین تصمیم گیریای اونو گسترش بدین تا کم کم مهارت تصمیم گیری در اون تقویت و واسه تصمیمات مهم و سرنوشت ساز زندگی آماده شه. درواقع با هر تصمیم گیری به بچتون یاد می گیرین که تصمیمات خوب و بد رو از هم تمیز بده و نتایج تصمیم خود رو به عهده بگیره. یادتون باشه که اینم یکی از راه های نزدیک شدن به فرزندتانه؛ وقتی که بهترین دوست اون باشین می تونین از تصمیماتش خبردار شین و به موقع از حق دخالت ی خود واسه جلوگیری از آسیبای احتمالی استفاده کنین. فراموش نکنین که دخالت ی شما باید بسیار هوشمندانه، دقیق و در زمان درست باشه.

مراحل تصمیم گیری خوب

چیجوری مهارت تصمیم گیری در کودکان رو تقویت کنیم؟ آموزشی

بخشی از کمک شما به بچتون واسه اخذ تصمیمی خوب، مربوط به مراحل تصمیم گرفتنه. دوستان عزیز، شما باید به بچتون یاد بگیرین که چیجوری قدم به قدم، به تصمیم مناسب برسه. تصمیم گیری مراحل پیچیده ای داره و چند سال تجربه لازمه تا به این مهارت دست پیدا کنیم. دوستان عزیزم هیچکی نیس که بتونه ادعا کنه که همیشه بهترین تصمیمات رو میگیره، حتی افراد باتجربه هم بعضی وقتا تصمیمات نابخردانه ای می گیرن.

از اونجا که کودکان بدون تجربه و چشم انداز مناسب درباره موضوعات هستن، معمولا درجا و برمبنای رسیدنِ فوری به نتیجه و ارضای نیازای قسمتی تصمیم می گیرن. اولین چیزی که باید به اونا یاد بگیرین اینه که قبل از پریدن، لحظه ای توقف کنن. کودکان شما تنها با چند ثانیه دودلی، می تونن تا از اخذ تصمیمات بد جلوگیری کنن. البته نگفته نمونه که توقفِ پیش از پرش در کودکان به تفکر احتیاج داره که همچین چیزی در نهاد کودک وجود نداره چون اون یک فرد بزرگسال نیس. اما مطمئن باشین که می تونین بچتون رو در بین «ارتکاب جرم» دستگیر کنین، یعنی هروقت که می خواد بدون تفکر تصمیم بگیره متوقفش کنین. درسته که نمی تونین همیشه و همه جا اونو زیر نظر داشته باشین، اما زمانایی که می خواد بدون فکر تصمیم بگیره (همه ابعاد موضوع به روشنی براش مشخص نیس،) از اون بپرسید که چیجوری می تونه درباره این موضوع مشخص، تصمیمی متفاوت از چیزی که درحال حاضر بهش رسیده، بگیره؟

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چیجوری مشکلات رو حل کنیم

بعد از اینکه بچتون یاد گرفت تا قبل از تصمیم گیری به اندازه کافی صبر کنه، باید بهش یاد بگیرین که چند سؤال کلیدی و مهم رو از خودش بپرسد:

۱. «به چه دلیل دلم می خواد که این کار رو انجام بدهم؟» این سوال کمک می کنه تا بچتون انگیزه خود رو از یک تصمیم گیری مشخص درک کنه. معمولا کودکانی که من با اونا سروکار داشته ام کمه کم بعد از تصمیم گیری می دونستن که به چه دلیل اینجور تصمیمی گرفتن و فرق تصمیم غلط و درست در مورد ی اون موضوع مشخص رو تشخیص می دادن. معمولا یکی از مشکلات عادی درمورد تصمیم گیری، روبرو شدن ی کودک با انگیزهای متضاده. ممکنه که بچه شما بدونه که انجام فلان کار یا گرفتن فلان تصمیم، کاری دور از فکر و اشتباهه؛ اما تحت اثر همسالان خود به ویژه اگه در سنای بلوغ باشه، اون کار رو بکنه. تنها آموزش درست درست و غلط و مشخص کردن نتایج هر تصمیم می تونه بچه شما رو از رفتن همیشگی به «طرف تاریک» تصمیم گیری باز داره.

۲. «چه انتخابایی دارم؟» بچه شما ممکنه هنگام تصمیم گیری با چند گزینه روبرو شه. مثلا ممکنه که یکی از افراد گروه بچه ها، اغذیه ای داشته باشه که بقیه بهش علاقه مند باشن و یکی از بچه ها به بقیه پیشنهاد کنه تا اون خوراکی رو به زور از کودک دلخواه بگیرن یا برخلاف میل باطنی اون، خوراکیش رو با اون شریک شن. در این مرحله بچتون چند گزینه واسه انتخاب داره: ۱. اونم با دوستانش در گرفتن خوراکیِ بچه مورد نظر همراهی کنه. ۲. از نه خوراکی بگذره و رفتار دوستانش رو هم ندیده بگیره ۳. با دوستانش همراه نشه و اونا رو هم از کاری که می خوان بکننن منصرف کنه. دانستن این چند گزینه می تونه به روشنی به بچتون نشون بده که چه تصمیماتی می تونه بگیره و اون اینطور تشخیص می ده که کدوم تصمیم درست تره.

۳. «بعدش چه میشه؟» این سؤال که اتفاقا سوال مهمی هم هست کودک رو مجبور می کنه تا به نتایج تصمیم خود فکر کنه. درواقع کودک از خودش می پرسد که اگه تصمیم اشتباهی بگیرم دچار چه مشکلی میشم و این مشکل چقدر می تونه بد باشه؟! کودکان احتیاج دارن تا درباره خطرات و پاداشای کوتاه مدت و بلندمدت تصمیمی که می گیرن، قضاوت درستی داشته باشن. چالشی که در این مقطع، کودک رو درگیر می کنه، اینه که کودکان معمولا خطرات و تاوان تصمیم دلخواه رو دست کم و امتیازات اونو بسیار بیشتر از چیزی که در واقعیت هست، درنظر می گیرن. اگه انتظارات خود رو بالا ببرین و از نتایج سخت به دلیل تصمیم گیری اشتباه اونا نگذرید، شاید اونا پیش از اقدام به هر کار نابخردانه ای دو بار فکر میکنن.

۴. در آخر مهم ترین پرسشی که کودک شما باید از خود بپرسد اینه: «تصمیمی که گرفتیم به نفعمه؟» درک بهترین تصمیم در درازمدت و کوتاه مدت، داشتن نگرانیایی که قوی تر از خوش اومدِ فرهنگ بیشتر و نیروی همسالان هستن و تصمیم گیری طبق نفع شخصی یعنی رسیدن به نقطه اوج مراحل تصمیم گیری.

رهبر تصمیم گیریای خوب بچه خود باشین

چیجوری مهارت تصمیم گیری در کودکان رو تقویت کنیم؟ آموزشی

شما می تونین از راه هدایت بچه خود در تصمیم گیریا، بهش کمک کنین تا تصمیم گیری خوب رو بیاموزند. این هدایت اجازه می ده تا بچتون مراحل تصمیم گیری رو به طور کامل درک کنه و ببینه که از اول تا انتهای در پیش گرفتن تصمیم، یک فرد بالغ چه مراحلی رو طی می کنه. شما می تونین درطول روند تصمیم گیری بچتون، با کودک تون همکاری کنین تا نکات کلیدی مربوط به تصمیمش رو شناسایی کنه و قدمای متفکرانه ای در مورد ی موضوع موردنظرش برداره. بعد از اینکه بچتون تصمیمش رو گرفت، می تونین بهش کمک کنین تا اونو عملی کنه و یاد بگیره که درصورت بد شدن نتیجه تصمیم، چرایی اونو درک و از اون کسب تجربه کنه. از طرفی می تونین با توجه به موضوع دلخواه مثلا روابط کودک با گروه دوستانش و اختلافاتی که بین اونا به وجود میاد با بیان موقعیتای اخلاقی فرضی اونا رادر موقعیت تصمیم گیری درست بذارین. با بچتون رفت و امد داشته باشین و سعی کنین تا صمیمی بهش کمک کنین. البته روشنه که هرچه فرزندان جوون تر باشن تصمیم گیری آگاهانه براشون مشکل تر هستش، اما اگه از کودکی اونا رو درست هدایت کنین و مهارت تصمیم گیری رو قدم به قدم در اونا تقویت کنین، می تونن در بزرگسالی بلوغ فکری کامل تر و بهتری داشته باشن و در امور جور واجور تصمیمات مناسب تری بگیرن.

درنهایت، یکی از بخشای آموزش کودکان واسه اخذ تصمیمات خوب، اجازه دادن به اونا واسه اخذ تصمیمات ضعیفه. چون که تصمیمات بد درصورت کنترلِ درست، وسیله قدرتمندی واسه تبدیل شدن بچه شما به یک تصمیم گیرنده خوب هستن. بله! واقعیت اینه که باید اجازه بدین تا بچتون خودش پاسخگوی نتایج متناسب با تصمیمات خود باشه. کودک باید کشف کنه که توانایی اخذ چه تصمیماتی رو داره، درک کنه که به چه دلیل یک تصمیم مشخص اشتباهه و مطمئن شه که «متوجه اشتباه شده» و دوباره همون اشتباه رو در آینده تکرار نمی کنه.

منبع : psychologytoday

دسته‌ها: آموزشی